หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท คืออะไร?

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นโรคที่เกิดจาก “หมอนรองกระดูกสันหลัง” เสื่อม แตก ปลิ้น หรือเคลื่อนตัวออกมากดทับเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการปวดหลัง ปวดเอว ชา หรือปวดร้าวลงขา พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ผู้ที่ใช้แรงงานหนัก หรือคนที่นั่งทำงานท่าเดิมนาน ๆ

โดยทั่วไปมักเกิดบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอว เพราะเป็นจุดที่รับน้ำหนักร่างกายมากที่สุด

สาเหตุของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

สาเหตุสำคัญมีหลายปัจจัย ได้แก่

1. ความเสื่อมตามอายุ

เมื่ออายุมากขึ้น หมอนรองกระดูกจะเริ่มเสื่อม ขาดความยืดหยุ่น และแตกง่าย ทำให้เคลื่อนออกมากดทับเส้นประสาทได้

2. ยกของหนักผิดท่า

การก้มยกของหนัก หรือใช้หลังผิดวิธีเป็นประจำ ทำให้แรงกดที่กระดูกสันหลังเพิ่มสูงขึ้น

3. นั่งหรือยืนท่าเดิมนานเกินไป

เช่น คนขับรถ พนักงานออฟฟิศ หรือผู้ที่นั่งทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมง

4. น้ำหนักตัวมาก

น้ำหนักตัวที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงกดต่อกระดูกสันหลังส่วนเอว

5. อุบัติเหตุหรือการกระแทก

เช่น ลื่นล้ม รถชน หรือการบาดเจ็บจากกีฬา

6. กล้ามเนื้อหลังไม่แข็งแรง

เมื่อกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวอ่อนแรง จะทำให้กระดูกสันหลังรับภาระหนักขึ้น

อาการของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

อาการอาจแตกต่างกันในแต่ละคน แต่ที่พบบ่อยคือ

• ปวดหลังหรือปวดเอวเรื้อรัง
• ปวดร้าวลงสะโพก ต้นขา หรือขา
• มีอาการชา หรือเหมือนไฟช็อตลงขา
• กล้ามเนื้ออ่อนแรง เดินลำบาก
• นั่งนานแล้วปวดมากขึ้น
• ไอ จาม หรือเบ่งแล้วปวดเพิ่ม
• บางรายอาจยืนหรือเดินได้ไม่นาน

หากอาการรุนแรง อาจมีอาการควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉิน ควรรีบพบแพทย์ทันที

วิธีวินิจฉัยโรค

แพทย์จะตรวจร่างกายร่วมกับการตรวจเพิ่มเติม เช่น

• เอกซเรย์ (X-ray)
• MRI กระดูกสันหลัง
• ตรวจระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

การตรวจ MRI จะช่วยเห็นตำแหน่งที่หมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาทได้ชัดเจนที่สุด

วิธีรักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

เหมาะกับผู้ที่อาการยังไม่รุนแรง

การพักและปรับพฤติกรรม

• หลีกเลี่ยงยกของหนัก
• ไม่นั่งนานเกินไป
• ปรับท่านั่งและท่ายืนให้ถูกต้อง

การใช้ยา

แพทย์อาจให้ยา เช่น

• ยาแก้ปวด
• ยาคลายกล้ามเนื้อ
• ยาลดการอักเสบ

กายภาพบำบัด

ช่วยลดอาการปวด เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และลดการกดทับเส้นประสาท

การออกกำลังกาย

เช่น เดิน ว่ายน้ำ หรือโยคะเบา ๆ เพื่อช่วยเพิ่มความยืดหยุ่น

2. การรักษาโดยการผ่าตัด

ใช้ในกรณีที่

• ปวดรุนแรงมาก
• รักษาแล้วไม่ดีขึ้น
• มีอาการชาหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงมาก
• ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้

ปัจจุบันมีการผ่าตัดแผลเล็ก ช่วยฟื้นตัวเร็วขึ้น และลดระยะเวลาพักฟื้น

วิธีป้องกันหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

• หลีกเลี่ยงยกของหนักผิดท่า
• ควบคุมน้ำหนัก
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• ไม่นั่งนานเกินไป
• ใช้เก้าอี้ที่รองรับสรีระ
• เสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง

สรุป

หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นโรคที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ที่ใช้หลังหนัก อาการสำคัญคือปวดหลัง ปวดเอว ปวดร้าวลงขา และอาจมีอาการชาร่วมด้วย หากได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก ส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ

หากมีอาการปวดหลังเรื้อรัง หรือปวดร้าวลงขา ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง